زبان و ادبيات عرب
نسخه چاپی ©2017 miu.ac.ir

تعريف

دوره ى كارشناسى رشته ى معارف اسلامى، زبان و ادبيات عرب عبارت است از مرحله اى كه فراگيران با دروس رشته ى مربوط آشنا شده و در پايان موفق به اخذ مدرك كارشناسى در آن رشته مى شوند.

اهداف كلّى دوره

ـ ايجاد توانايى در تحليل ادبى متون دينى (قديم)؛

ـ تربيت مدرّس در حيطه ادبيات عرب؛

ـ آشنا نمودن دانش پژوهان با نگاه ساختار شناسانه و تاريخى به ادبيات عرب و نحوه كاربرد آن در توليد معارف دينى؛

ـ ايجاد آمادگى مقدماتى در حوزه ارتباط با تئورى ها و آموزه هاى متأثّر از تحولات قرون اخير و مجامع مربوطه؛

ـ حركت به سوى تشكيل هسته هاى تحقيق در ادبيات عرب و البته با گرايش دين شناسى به مقتضاى عصر اطلاعات؛

ـ پرورش روح تحقيق در طلاب و دانش پژوهان؛

ـ شناخت استعدادها و تربيت طلاب مستعد براى ورود به دوره ى كارشناسى ارشد؛

ـ تسلّط بر مكالمه عربى.

اهداف و سياست هاى آموزشى

ـ ايجاد زمينه تعالى اخلاقى و معنوى طلاب؛

ـ توجّه ويژه به معارف قرآنى و روايات معصومين(عليهم السلام) در تدوين سرفصل ها و متون درسى؛

ـ ايجاد توانايى تحقيق و تدريس از طريق كسب مهارت هاى لازم؛

ـ پرورش توانايى استفاده از متون تفسيرى و حديثى؛

ـ كسب اطلاعات عمومى در زمينه علوم و معارف اسلامى در حد نياز؛

ـ شناخت فقه، اصول و عقايد اسلامى در حد لزوم و تناسب با رشته؛

ـ شناخت محورهاى اصلى دروس رشته از طريق اختصاص حداقل 33% واحدها به آن.

طول دوره و شكل آن

ـ تعداد كل واحدهاى اين دوره 167 واحد درسى بوده كه به دليل تلفيق دروس تخصّصى با دروس حوزوى حداكثر در مدت پنج سال ارايه مى شود.

ـ هر واحد نظرى 16 و هر واحد عملى 32 ساعت مى باشد.

تعداد و نوع واحدهاى درسى

تعداد كلّ واحدهاى درسى دوره ى كارشناسى رشته ى معارف اسلامى و ادبيات عرب 167 واحد است كه محورهاى دروس و تعداد واحدهاى آن به شرح زير است:

 

رديف

محورهاي دروس

تعداد واحد

1

دروس حوزوى

32

2

دروس عمومى

21

3

دروس مشترك

54

4

دروس تخصّصى

60

جمع كل

167

 

اهميّت و ضرورت

از آنجا كه منابع علوم دينى عمدتاً به زبان عربى بوده و ادبيات استفاده شده در آن ها حامل چالش هايى است كه جز با تحليل و تلفيق ادبى قابل حل نيست، از اين رو پيدايش نهضتى علمى در جهت احياء فكر ادبى در حوزه علوم دينى ضرورى است. و فاصله ذائقه هاى عرفى از ادبيات گذشته كه در منابع دينى مخصوصاً قرآن كريم استفاده شده نه تنها باعث غفلت از برخى تعاليم شده بلكه شبهاتى را نيز ايجاد نموده كه مى توان نمونه هايى از آن را در فهم اعجاز قرآن جست. در حوزه علوم دينى نيز به دليل سطحى گرايى در اين فن شاهد بروز اغلاط و يا خلل هايى در روند فهم و استنتاج معارف دينى هستيم كه پيدايش اين رشته مى تواند ضمن آنكه قدمى در جهت ارتباط نسل گذشته و حاضر باشد در راستاى تهذيب ادبى حوزه هاى علوم دينى حركت كند و با توجّه به فعاليت گسترده مجامع علمى رقيب و معاند والقاى شبهات در اين زمينه لزوم توجّه به اين رشته را بيش از پيش ملموس ساخته است.

نقش و توانايى

وجود گرايش دين پژوهى در تحصيل علوم ادبى باعث شده است كه رشته مربوطه در تدوين عناوين درسى به دليل تقديم زمانى و رتبى فهم و تحليل ادبى بر حيطه افهام، وزن اصلى را به مباحث نظرى و كاربردى فنون و علوم ادبى در حيطه اول داده و در حيطه افهام به آشنايى و مقدمه سازى براى مراتب بالاتر (كارشناسى ارشد و دكترا) اكتفا نمايد. به همين جهت است كه توجّه به «مهارت» و «تسلّط» عمدتاً در «درك ادبى» و نه در حوزه ارتباط خود را نمايان ساخته است.

الف) دروس حوزوى:

 

رديف

عنوان درس

تعداد

واحد

ساعت

پيش نياز

توضيحات

جمع

نظری

عملی

1

صرف (1)

4

80

48

32

   

2

صرف (2)

3

64

32

32

صرف (1)

 

3

نحو (1)

3

48

48

-

صرف (2)

 

4

نحو (2)

5

96

64

32

نحو (1)

 

5

نحو (3)

5

96

64

32

نحو (2)

 

6

تجزيه و تركيب

2

64

-

64

نحو (3)

 

7

متن خوانى و درك متن

2

64

-

64

نحو (3) و تجزیه وترکیب

 

8

فلسفه ى اسلامى مقدّماتى

1

32

-

32

   

9

روش آموزش قرآن

2

32

32

-

   

10

روش تبليغ

1

32

-

32

اندیشه اسلامی

 

11

آشنايى با تاريخ و فرهنگ ايران

2

32

32

-

   

12

منطق مقدّماتى

2

32

32

-

   
 

جمع کل

32

672

352

320

   
 

ب) دروس عمومى:

 

رديف

عنوان درس

تعداد

واحد

ساعت

پيش نياز

توضيحات

جمع

نظری

عملی

1

انديشه ى اسلامى (1)

2

32

32

-

   

2

انديشه ى اسلامى (2)

2

32

32

-

اندیشه اسلامی (1)

 

3

تاريخ تحليلى صدر اسلام

2

32

32

-

   

4

انديشه ى سياسى اجتماعى امام خمينى (ره)

2

32

32

-

اندیشه اسلامی (2)

 

5

ادبيات فارسى

3

48

48

-

   

6

تربيت بدنى

2

32

32

-

   

7

اخلاق اسلامى

2

32

32

-

   

8

تفسير موضوعى قرآن

2

32

32

-

تفسیر مقدماتی

 

9

تنظيم خانواده

1

16

16

-

   

10

زبان خارجى

3

48

48

-

   
 

جمع کل

21

336

336

-

   
 

تذكّر: سرفصل هاى دروس عمومى همان سر فصل مصوّب شوراى عالى انقلاب فرهنگى است.

ج) دروس مشترك:

 

رديف

عنوان درس

تعداد

واحد

ساعت

پيش نياز

توضيحات

جمع

نظری

عملی

1

نحو تكميلى

1

32

-

32

نحو (3)

 

2

آشنايى با علوم قرآن

2

32

32

-

   

3

تفسير مقدّماتى

2

32

32

-

آشنایی با علوم قرآن

 

4

تفسير موضوعى

2

32

32

-

اخلاق

 

5

آشنايى با تاريخ و منابع حديث

2

32

32

-

آشنایی با علوم قرآن

 

6

عقائد اسلامى (3)

2

32

32

-

اندیشه اسلامی (1)

 

7

عقائد اسلامى (4)

2

32

32

-

عقائد اسلامی (3)

 

8

تاريخ عمومى اديان (1)

2

32

32

-

   

9

تاريخ عمومى اديان (2)

2

32

32

-

تاریخ عمومی ادیان (1)

 

10

تاريخ اسلام

2

32

32

-

تحلیلی صدر اسلام

 

11

آشنايى با فرق و مذاهب اسلامى

2

32

32

-

   

12

شيـعه شناسى

2

32

32

-

آشنایی با فرق و مذاهب

 

13

آشنايى با عرفان اسلامى

2

32

32

-

   

14

اصول فقه

5

80

80

-

منطق و نحو (3)

 

15

آشنايى با دانش فقه

2

32

32

-

   

16

فقه (1)

4

64

64

-

اصول فقه و آشنایی با دانش فقه

17

فقه (2)

4

64

64

-

فقه (1) و اصول فقه

 

18

فقه (3)

4

64

64

-

فقه (2)

 

19

منطق

4

64

64

-

منطق مقدماتی

 

20

فلسفه ى اسلامى

4

64

64

-

فلسفه ی اسلامی مقدماتی

 

21

روش تحقيق

2

48

16

32

   
 

جمع کل

54

 896

832

64

   
 

د) دروس تخصّصى )معارف اسلامى، زبان و ادبيات عرب(:

 

رديف

عنوان درس

تعداد

واحد

ساعت

پيش نياز

توضيحات

جمع

نظری

عملی

1

صرف تكميلى

2

48

16

32

صرف (2)

 

2

نحو عالى (1)

4

80

48

32

تجزیه و ترکیب

 

3

نحو عالى (2)

4

80

48

32

تجزیه و ترکیب

 

4

نحو عالى (3)

2

48

16

32

تجزیه و ترکیب

 

5

نحو عالى (4)

2

48

16

32

نحو تکمیلی

 

6

تجزيه و تركيب تكميلى (1)

2

64

-

64

نحو عالی (1 و 2)

 

7

تجزيه و تركيب تكميلى (2)

2

64

-

64

تجزیه و ترکیب تکمیلی (1) با علو م بلاغی

به نكات بلاغى نيزاشاره مى شود. حدود 10%قواعد وعلوم بلاغىعامّه، 50%آيات، 30%روايات، 10%اشعار

8

علوم بلاغى (1)

2

48

16

32

نحو عالی (1) آشنایی با علوم بلاغی

علم معانی

9

علوم بلاغى (2)

2

48

16

32

نحو عالی (1) آشنایی با علوم بلاغی

علم بیان و بدیع

10

زبان شناسى

2

32

32

-

صرف تکمیلی

 

11

لغت شناسى

2

32

32

-

صرف تکمیلی

گرایش کاربردی ملاحضه شود

12

قرائت متون

2

64

-

64

نحو عالی (3)

نقش سرعت قرائت و انتقال به موقع فراگیر ملاحضه شود

13

تحليل ادبى متون

2

64

-

64

نحو عالی(4)علوم بلاغی (1)

20% حجم درس به تقویت جایگاه (استظهار)اختصاص یابد

14

تحليل ادبى نهج البلاغه و صحيفه سجاديه

2

48

16

32

تجزیه و ترکیب تکمیلی(1) و علوم بلاغی(1)

 

15

تفسير ادبى قرآن

2

32

32

-

تجزیه وترکیب تکمیلی (2)

فارغ بودن از قرائن روایی خاص یک مذهب جز در مواردتایید الزامی است

16

اعجاز ادبى قرآن

2

32

32

-

تجزیه و ترکیب تکمیلی(2)

رویکرد روش شناسانه در مطالعه اعجاز ادبی قرآن مورد توجه قرار گیرد

17

غريب القرآن و الحديث

2

32

32

-

تجزیه و ترکیب تکمیلی (1)

 

18

تاريخ ادبيات عرب (1)

2

32

32

-

تجزیه و ترکیب تکمیلی (1)

اتکا اصیل بر روند تاریخی و عناصر دخیل در آن قرار گیرد (نه تمرکز در عناصری چونشخصیت ها)

19

تاريخ ادبيات عرب (2)

2

32

32

-

تاریخ ادبیات عرب (1)

اتکا اصیل بر روند تاریخی و عناصر دخیل در آن قرار گیرد (نه تمرکز در عناصری چونشخصیت ها)

20

ادبيات معاصر

2

32

32

-

زبان شناسی

 

21

املاء و انشاء

2

64

-

64

ادبیات معاصر

شیوه کتابت و نگارش به روش های معاصر خواهد بود

22

ادبيات نظم

2

48

16

32

تجزیه و ترکیب (2)

با توجه به نقش کاربردی قواعد در این سطح اشعار دورهفصیح بررسی می شود

23

روش تحقيق در ادبيات عرب

2

48

16

32

نحو عالی (3)

با توجه خاص به کارگاه تحقیق در طول دوره تدریس حدود 1 واحد به مأخذ شناسی اختصاص داده شود

24

روش تدريس ادبيات عرب

2

64

-

64

تجزیه و ترکیب تکمیلی (1)

 

25

اصول و روش هاى ترجمه (1)

2

48

16

32

نحو عالی (3)

کارگاه ترجمه دارای حجم قابل ملاحظه ای خواهد بود

26

اصول و روش هاى ترجمه (2)

2

48

16

32

اصول و روش های ترجمه (1)

 

27

اصول و روش هاى ترجمه (3)

2

48

16

32

اصول و روش های ترجمه(1 و 2)

 

28

مكالمه عربى

2

64

-

64

   
 

جمع کل

60

1392

544

832

   
 

تذكّر: براى طلابى كه رشته ى ادبيات عرب را مى گذرانند مكالمه عربى (به مدت يك ترم) قبل از شروع كلاس ها برگزار مى گردد.

 

saja

سامانه جامع آموزش

sampa

سنجش و پذیرش

sampa

کتابخانه

sampa

نشریات