فقه مقارن
نسخه چاپی ©2017 miu.ac.ir

تعريف:

دوره‌ی كارشناسي ارشد فقه مقارن، مرحله‏اي از آموزش تخصّصی است که فراگیران آن پس از گذراندن واحدهاي مربوط به اخذ مدرك كارشناسي ارشد در این رشته موفق مي‏شوند.

اهداف و سياستهاي آموزشي:

- تعليم اصول و مباني كلي حاكم بر فقه مذاهب اسلامي؛

- آگاه كردن فراگيران به منابع و مناهج جديد و قديم مذاهب در عرصه فقه و اصول و مسايل مربوط به آنها؛

- آشنا كردن فراگيران به علل اختلاف‏ها و راه‏هاي تقريب در برداشت‏ها در عرصه فقه و اصول؛

- آموزش آراي اختصاصي مذهب اماميه به فراگيران؛

- آشنا كردن فراگيران به برتري فقه و اصول مذهب اماميه در موارد اختلافي؛

آشنايي فراگيران به نقاط ضعف و قوت مذاهب جديد و قديم

اهميت و ضرورت:

امروزه بيش از گذشته، گرايش به فقه مقارن و در گستره‌اي وسيع‏تر توجه به بحث‏هاي مقايسه‏اي در علوم اسلامي، ضرورت ‏پيدا كرده ‏است ‏و به ‏طور كلي ‏برخي ‏دلايل ‏اين ‏ضرورت‏ رو به‏ رشد، در عرصه ‏فقه ‏مقارن، در موارد زير،خلاصه ‏مي‏شود:

- فهم مسايل فقهي، بدون توجه به مذاهب فقهي ديگر، بسي لرزان و ضعيف است و هنگام رويارويي با صاحبان مذاهب ديگر، توان دفاع و مقابله، بسيار اندك است.

- در بحث فقه مقارن، مي‏توان به نقاط ضعف و قوت خود و ديگران واقف شد و با توجه به همه آنها و نتايج حاصله از بررسي‏ها، نظام فقهي با پايه‏هاي استوار و مباني مستحكم و با اسلوبي قابل دفاع، بنا كرد.

- با فهم فقه به شكل مقارن، مي‏توانيم با شيوه‌ی پسنديده نزد ارباب مذاهب فقهي ديگر، پا به عرصه گفتگو نهيم، در غير اين صورت، فاقد زبان مشترك و قابل قبول براي يكديگر خواهيم بود.

- هم اكنون با گسترش حيرت‌آور وسايل ارتباطي از قبيل اينترنت، ماهواره و... بحث‏هاي مقارنه‏اي ضرورت فزاينده‏اي يافته است و جهان كنوني براي انسان‏ها چونان دهكده‏اي مي‏ماند كه هر كس مي‏تواند با هر فرد ديگري در اندك زماني ارتباط برقرار كند.

- مخاطبان دروس فقه مقارن، فراگيران غیر ایرانی می‌باشند كه به طور عمده در كشورهايي به سر مي‏برند كه اكثر ساكنان آنها را پيروان مذاهب ديگر تشكيل مي‏دهد، و بدون آگاهي از فقه به شكل مقارنه‏اي، توان حركت‏هاي تبليغي و دفاع و پاسخ را نخواهند داشت.

- رشته فقه مقارن در واقع ايجاد زمينه و بستري مناسب براي انتخاب و پيروي از بهترين كلام است همان امري كه آيه شريفه «فبشّر عباد الذين يستمعون القول فيتّبعون احسنه» (سوره‌ی زمرآیه‌ی 17 و 18) به آن اشاره دارد.

طول دوره و شكل آن:

دوره‌ی كارشناسي ارشد فقه مقارن 98 واحد بوده كه حداكثر در مدت 10 نيم سال

(ترم)ارائه می شود.

- هر واحد نظري 16 ساعت و هر واحد عملي 32 ساعت است.

- زمان تدريس هر واحد نظري در يك نيم سال تحصيلی 16 هفته است.

محورهاي دروس:

رديف

محورهاي دروس

تعداد واحد

1

دروس حوزوي

58

2

دروس پيش‌نياز

8

3

دروس تخصصي

22

4

دروس

6

5

پایان نامه

4

 

جمع كل

98

 

نقش و توانايي:

فارغ التحصيلان اين رشته علاوه بر آشنايي با مباحث فقهي مذاهب مختلف اسلامي توانايي لازم در خصوص فهم دقيق آراء و انديشه فقهاي مذاهب ديگر و تطبيق بين آنها و استخراج موارد مشترك را كسب خواهند کرد.

الف) دروس حوزوي:

رديف

عنوان درس

تعداد واحد

ساعت

پيش‌نياز

توضيحات

جمع

نظري

عملي

1

فقه (1)

5

80

80

-

 

 

2

فقه (2)

5

80

80

-

فقه (1)

 

3

فقه (3)

5

80

80

-

فقه (2)

 

4

فقه (4)

5

80

80

-

فقه (3)

 

5

فقه (5)

5

80

80

-

فقه (4)

 

6

اصول (1)

5

80

80

-

 

 

7

اصول (2)

5

80

80

-

اصول (1)

 

8

اصول (3)

5

80

80

-

اصول (2)

 

9

اصول (4)

5

80

80

-

اصول (3)

 

10

اصول مقارن (1)

3

48

48

-

 

 

11

رجال

2

32

32

-

 

 

12

كلام (1)

2

32

32

-

 

 

13

كلام (2)

2

32

32

-

كلام (1)

 

14

كلام (3)

2

32

32

-

كلام (2)

 

15

فقه الحديث

2

32

32

-

 

 

جمع كل

58

928

928

-

 

 

 

ب) دروس پيش‌نياز:

رديف

عنوان درس

تعداد واحد

ساعت

پيش‌نياز

توضيحات

جمع

نظري

عملي

1

اسباب اختلاف فقها

2

32

32

-

 

 

2

كيفيت پيدايش و شكل‌گيري مذاهب فقهي اسلامي

2

32

32

-

 

 

3

بدعت‌شناسي فقهي و سؤالات مربوط

2

48

16

32

 

 

4

فلسفه فقه

2

32

32

-

 

 

جمع كل

8

144

112

32

 

 

 

ج) دروس تخصصي:

رديف

عنوان درس

تعداد واحد

ساعت

پيش‌نياز

توضيحات

جمع

نظري

عملي

1

فقه عبادات مقارن (1)

2

32

32

-

 

طهارت و صلاة

2

فقه عبادات مقارن (2)

2

32

32

-

 

حج

3

فقه عبادات مقارن (3)

2

32

32

-

فقه عبادات مقارن (2)

خمس و زكات

4

عقود و ايقاعات مقارن

2

32

32

-

 

مسائل كلي عقود و ايقاعات مقارن

5

ولايت الامرمقارن

2

48

16

32

 

 

6

قواعد فقهي مقارن

2

48

16

32

 

 

7

منهج‌شناسي مقارن

2

32

32

-

 

شيوه‌ها و قواعد استنباط مباحث فقهي

8

مباني كلامي فقه مقارن

2

48

16

32

 

 

9

اصول مقارن (2)

2

32

32

-

 

 

10

فقه القرآن مقارن

1

16

16

-

 

در اجرا 2 واحد ارائه شود

11

رجال و درايه مقارن

1

16

16

-

 

در اجرا 2 واحد ارائه شود

12

زبان تخصّصي

2

32

32

-

 

 

13

پايان‌نامه

4

128

-

128

 

 

جمع كل

26

528

304

224

 

 

 

د) دروس تخصصي گرايشي:

1. مسائل فقهي حقوقي مقارن

رديف

عنوان درس

تعداد واحد

ساعت

پيش‌نياز

توضيحات

جمع

نظري

عملي

1

تقنين الفقه (قانون‌سازي فقه)

1

16

16

-

 

در اجرا 2 واحد ارائه شود

2

نظريه‌هاي فقهي و حقوقي مقارن

2

32

32

-

 

 

3

مسائل فقهي حقوقي

3

48

48

-

 

 

جمع كل

6

96

96

-

 

 

 

2. رويكردهاي جديد فقهي اهل سنت

رديف

عنوان درس

تعداد واحد

ساعت

پيش‌نياز

توضيحات

جمع

نظري

عملي

1

رويكرد فقهي تروريسم

2

48

16

32

 

 

2

انديشه الاسلام بلا مذاهب

1

16

16

-

 

 

3

ساير رويكردهاي جديد فقهي

3

48

48

-

رویکرد فقهی تروریسم

رويكرد ارگون و ابوزيد و رويكرد حسن الترابي در اصول

جمع كل

6

112

80

32

 

 

 

3. مسائل مستحدثه مقارن

رديف

عنوان درس

تعداد واحد

ساعت

پيش‌نياز

توضيحات

جمع

نظري

عملي

1

مسائل پزشكي

2

32

32

-

 

 

2

مسائل بانكداري

2

32

32

-

 

السكوك ‌و البنوك

3

شيوه استنباط مسائل مستحدثه بصورت تطبيقي

2

32

32

-

 

 

جمع كل

6

96

96

-

 

 

 

4. اصول مقارن

رديف

عنوان درس

تعداد واحد

ساعت

پيش‌نياز

توضيحات

جمع

نظري

عملي

1

تاريخ اصول مقارن

2

48

16

32

 

 

2

اصول فقه مقارن (2)

2

48

16

32

تاريخ اصول مقارن

 

3

اصول فقه مقارن(3)

2

32

32

-

اصول فقه مقارن (2)

 

جمع كل

6

128

64

64

 

 

 

تذكر: گذراندن يك گرايش(بسته) 6 واحدي از میان

4 گرایش (بسته) دروس تخصصي گرايشي، براي

فراگيران الزامي است.